Franchise sistemleri, yalnızca şube sayısını artırmakla değil; markanın tüm temas noktalarında tutarlılığı ve sürdürülebilirliği sağlamakla büyür. Bu noktada ajans seçimi, çoğu zaman operasyonel bir tercih değil, doğrudan markanın geleceğini belirleyen stratejik bir karara dönüşür.
Türkiye’de ajans ekosisteminin hızla büyümesi, doğru iş ortaklarını ayırt etmeyi her geçen gün daha da zorlaştırırken, özellikle franchise markalar için yanlış bir ajans tercihi; zaman, itibar ve finansal kayıplarla sonuçlanabilir.
Bu köşe yazısında Branding Türkiye Kurucusu Mürsel Ferhat Sağlam, ajans seçimi sürecine eleştirel bir perspektiften yaklaşarak, franchise markaların neden klasik ajans anlayışının ötesine geçmesi gerektiğini, sektördeki yapısal sorunları ve “marka ofisi” yaklaşımının önemini tüm açıklığıyla ele alıyor.
Küresel franchise markalarına baktığımızda Türkiye’deki franchise ekosisteminden daha hızlı, daha katma değerli, daha marka, daha teknolojik, daha özgün, daha hızlı ve daha kâr odaklı olduklarını görüyoruz. Kısacası daha başarılılar. Peki o farkın sebebi ne? Türkiye’de franchise markalar neyi eksik yapıyor?
Bir süreç yönetimi söz konusu olduğunda eğer olumsuz bir tablo meydana gelmişse hep şunu sorarız; “acaba neyi yanlış yapıyoruz?” Fakat belki de tam tersine, aslında her şeyi doğru yapıyor olamaz mıyız? Mümkün. Ancak Türkiye’deki franchise ekosistemi için böyle pembe bir tablo çizmek pek de olası değil. Öte yandan bir şeyleri yanlış da yapmıyoruz. Ama eksik yapıyoruz. Kısacası franchise ekosistemimizin sorunu yanlışlar değil, eksiklerden kaynaklanıyor.
Türk Franchise Ekosiseminin Temel Eksiği
Çoğul ifade kullanmış olsak da aslında Türk franchise ekosisteminin temel ve sadece bir eksiği var. O da SİSTEM. Evet sistem kurmayı ihmal ediyoruz. Yahut daha da kötüsü böyle bir bilince, farkındalığa sahip değiliz.
Oysa ister bir iş süreci olsun isterse yönetsel bir sorumluluk söz konusu olsun fark etmiyor her şey sistemden ibarettir. Çünkü eğer sistem varsa ölçeklenme, planlama, analiz, ölçülebilirlik vardır. Öte yandan sistem varsa denetim, kalite, büyüme, standartlaşma vardır. Diğer taraftan eğer sistem yoksa günü kurtaran operasyonlarla uğraşırken buluruz kendimizi… Lakin franchise demek, birden fazla mağaza ve dağıtım kanalı demektir. Dolayısıyla en ufak bir hata kartopu etkisiyle yüzlerce, binlerce hatta yüz binlerce insanın hayatını doğrudan etkileyebilir. Bir de bunun zıddını düşünelim yani bir sistem kurgulayarak elde edeceğimiz olgusal ve ekonomik değeri aynî ve nakdî anlamda tahayyül edelim. Özetlemek gerekirse; bugün Türk franchise ekosisteminin gelişmesinin, büyümesinin, markalaşmasının, dijitalleşmesinin, kurumsallaşmasının önündeki tek ve en büyük engel bilgi eksikliğinden çok, sistem inşa etme kültürünün olmamasıdır. Globaldeki örnekleri inceleme farkındalığıyla bu eksiği nispeten kapatabiliriz. Zira sistem inşa etmek için somut adımlar atmak istiyorsak bu noktada kapsamlı analiz olmazsa olmazdır.
Evet, Türk franchise ekosisteminin temel eksiği sistemsizlik. Bu eksiğin giderilmesi firmaya; marka imajı, kurumsal kültür ve işletme vaadi inşa etmeyi de sağlayacağı için sistem kurgulamak franchise işletmelere kavramsal farkındalık, yönetsel perspektif ve süreç temelli işlevsellik kazandıracaktır.
Franchise Markaları İçin Sistem Kurmanın 5 Temel Adımı
Bir franchise markası için sistem kurmanın ne denli önemli olduğunu aktardık. Peki franchise markaları sistem kurarken hangi adımları uygulamalı? Bunu 5 temel başlıkta özetlemek mümkün.
- Standart Operasyon Prosedürleri (SOP) Oluşturmak
- Dijital Markalaşma Stratejisi ve Kurumsal Kimlik Seti Hazırlamak
- Eğitim Programları ve Denetim Mekanizmaları Kurmak
- Teknolojik Altyapı ile Süreçleri Otomatikleştirmek
- Sürekli İyileştirme (Kaizen) Kültürü Oluşturmak
Her bir adım için uzun uzadıya açıklamalar, yol haritaları ve raporlar yazılabilir. Buna karşın genel bir özet yapmak gerekirse; öncelikle yapılması gereken tüm operasyonel süreçleri standartlaştıran SOP’lerin oluşturulmasıdır. Böylece hem verimlilik sağlanır hem de şubeler arası uyum yakalanmış olur. Diğer yandan dijital markalaşma stratejisinin kurgulanması kapsamlı bir markalaşma, dijitalleşme ve kurumsallaşma operasyonu için olmazsa olmazdır. Eğitim programlarının gerçekleştirilmesi hem özbilinci sağlar hem de denetim mekanizmasının sürdürülebilirliğine yardımcı olur. Teknolojik altyapı ise üretim ve dağıtım için önem arz eden temel bir gerekliliktir. Ve tabi tüm bunların sürekli iyileştirme kültürüyle desteklenmesi gerekir. Böylece hem sistem kurulabilir hem de bu sistemin statik değil, dinamik bir yapıda olması sağlanmış olur.
Branding Türkiye – Founder
Dijital Markalaşma Uzmanı I Akademisyen I Yazar I Mentor
